Skip to content
CalcGospel 微積分福音
返回

112 台灣大學微積分(B) 第 11 梯

考題 / 轉學考微積分 / 台灣大學 / 微積分B

112學年度 · 112台大微積分B · 第 11 題

題目

Problem

11. Evaluate the integral by making an appropriate change of variables.

R[cos(yxy+x)]2dA\iint_R \left[ \cos\left( \frac{y - x}{y + x} \right) \right]^2 \,\mathrm{d}A

where RR is the trapezoidal region with vertices (2,0)(2, 0), (3,0)(3, 0), (0,3)(0, 3), and (0,2)(0, 2). (15%)

解答

解法一

思路

展開
  1. 本題要求計算二重積分 R[cos(yxy+x)]2dA\iint_R \left[ \cos\left( \frac{y-x}{y+x} \right) \right]^2 \,\mathrm{d}A
  2. 由於被積函數包含 yxy+x\frac{y-x}{y+x},且積分區域 RR 是一個梯形區域。這強烈提示我們應使用變數變換 (Change of Variables)
  3. 第一步:選取代換變數並分析新邊界
    • u=yxu = y - xv=y+xv = y + x
    • 梯形區域的邊界由四條直線圍成:
      • x=0    u=y,v=y    u=vx = 0 \implies u = y, v = y \implies u = v
      • y=0    u=x,v=x    u=vy = 0 \implies u = -x, v = x \implies u = -v
      • x+y=2    v=2x + y = 2 \implies v = 2
      • x+y=3    v=3x + y = 3 \implies v = 3
    • 因此,在新座標系 uvuv 下,積分區域 DuvD_{uv} 為: 2v32 \le v \le 3,且對於固定的 vvvuv-v \le u \le v
  4. 第二步:計算雅可比(Jacobian)行列式
    • 逆變換為 x=vu2,y=v+u2x = \frac{v-u}{2}, y = \frac{v+u}{2}
    • J=det(xuxvyuyv)=det(1/21/21/21/2)=12J = \det \begin{pmatrix} x_u & x_v \\ y_u & y_v \end{pmatrix} = \det \begin{pmatrix} -1/2 & 1/2 \\ 1/2 & 1/2 \end{pmatrix} = -\frac{1}{2}
    • 面積微元變換: dA=dxdy=Jdudv=12dudv\mathrm{d}A = \mathrm{d}x\mathrm{d}y = |J|\,\mathrm{d}u\mathrm{d}v = \frac{1}{2}\,\mathrm{d}u\mathrm{d}v
  5. 第三步:列出累次積分並進行計算
    • 被積函數化為 cos2(u/v)\cos^2(u/v)
    • 利用 cos2θ=1+cos2θ2\cos^2\theta = \frac{1+\cos 2\theta}{2} 降冪積分。

答題過程

展開

我們引入變數變換,令:

u=yx,v=y+xu = y - x, \quad v = y + x

我們分析梯形區域 RR 的邊界在 uvuv-平面上的對應關係。 梯形區域 RR 的四個邊界直線為:

  1. yy 軸 (x=0x = 0):代入得 u=yu = yv=y    u=vv = y \implies u = v
  2. xx 軸 (y=0y = 0):代入得 u=xu = -xv=x    u=vv = x \implies u = -v
  3. 下底斜線 (x+y=2x + y = 2):代入得 v=2v = 2
  4. 上底斜線 (x+y=3x + y = 3):代入得 v=3v = 3

因此,變換後的積分區域 DuvD_{uv} 表示為:

Duv={(u,v)2v3, vuv}D_{uv} = \{ (u, v) \mid 2 \le v \le 3, \ -v \le u \le v \}

接下來計算雅可比行列式(Jacobian)。我們求反變換:

x=vu2,y=v+u2x = \frac{v - u}{2}, \quad y = \frac{v + u}{2}

其偏導數行列式為:

J=(x,y)(u,v)=xuxvyuyv=1/21/21/21/2=1414=12J = \frac{\partial(x, y)}{\partial(u, v)} = \begin{vmatrix} \frac{\partial x}{\partial u} & \frac{\partial x}{\partial v} \\[1.5mm] \frac{\partial y}{\partial u} & \frac{\partial y}{\partial v} \end{vmatrix} = \begin{vmatrix} -1/2 & 1/2 \\ 1/2 & 1/2 \end{vmatrix} = -\frac{1}{4} - \frac{1}{4} = -\frac{1}{2}

所以面積微元轉換為:

dA=dxdy=Jdudv=12dudv\mathrm{d}A = \mathrm{d}x\mathrm{d}y = |J|\,\mathrm{d}u\mathrm{d}v = \frac{1}{2}\,\mathrm{d}u\mathrm{d}v

代入二重積分公式,寫為累次積分形式:

I=Duvcos2(uv)(12dudv)=1223vvcos2(uv)dudvI = \iint_{D_{uv}} \cos^2\left( \frac{u}{v} \right) \left( \frac{1}{2} \,\mathrm{d}u\mathrm{d}v \right) = \frac{1}{2} \int_2^3 \int_{-v}^v \cos^2\left( \frac{u}{v} \right) \,\mathrm{d}u\mathrm{d}v

由於被積函數 cos2(u/v)\cos^2(u/v) 關於變數 uu 是偶函數,我們可以使用對稱性簡化內層積分:

I=12232(0vcos2(uv)du)dv=230vcos2(uv)dudvI = \frac{1}{2} \int_2^3 2 \left( \int_0^v \cos^2\left( \frac{u}{v} \right) \mathrm{d}u \right) \mathrm{d}v = \int_2^3 \int_0^v \cos^2\left( \frac{u}{v} \right) \,\mathrm{d}u\mathrm{d}v

利用餘弦半角公式 cos2θ=1+cos(2θ)2\cos^2\theta = \frac{1+\cos(2\theta)}{2}

0vcos2(uv)du=0v1+cos(2uv)2du=12[u+v2sin(2uv)]0v=12((v+v2sin2)0)=v2(1+sin22)\begin{align*} \int_0^v \cos^2\left( \frac{u}{v} \right) \mathrm{d}u =&\, \int_0^v \frac{1 + \cos\left(\frac{2u}{v}\right)}{2} \,\mathrm{d}u \\[4mm] =&\, \frac{1}{2} \left[ u + \frac{v}{2}\sin\left(\frac{2u}{v}\right) \right]_0^v \\[4mm] =&\, \frac{1}{2} \left( \left( v + \frac{v}{2}\sin 2 \right) - 0 \right) = \frac{v}{2} \left( 1 + \frac{\sin 2}{2} \right) \end{align*}

將內層積分結果代回外層關於 vv 的積分:

I=23v2(1+sin22)dv=12(1+sin22)23vdv=12(1+sin22)[12v2]23=14(1+sin22)(94)=54(1+sin22)\begin{align*} I =&\, \int_2^3 \frac{v}{2} \left( 1 + \frac{\sin 2}{2} \right) \mathrm{d}v \\[4mm] =&\, \frac{1}{2} \left( 1 + \frac{\sin 2}{2} \right) \int_2^3 v \,\mathrm{d}v \\[4mm] =&\, \frac{1}{2} \left( 1 + \frac{\sin 2}{2} \right) \left[ \frac{1}{2}v^2 \right]_2^3 \\[4mm] =&\, \frac{1}{4} \left( 1 + \frac{\sin 2}{2} \right) (9 - 4) = \frac{5}{4} \left( 1 + \frac{\sin 2}{2} \right) \end{align*}

結論: 積分值為 54(1+sin22)\displaystyle \frac{5}{4} \left( 1 + \frac{\sin 2}{2} \right)