題目
Problem
一、填充題:共 8 題,每題 8 分,共 64 分。
Evaluate the integral ∬ R x 2 + y 2 d A \iint_R \sqrt{x^2 + y^2} \,\mathrm{d}A ∬ R x 2 + y 2 d A , where R R R is the region inside the upper semicircle of radius 2 centered at the origin, but outside the circle x 2 + ( y − 1 ) 2 = 1 x^2 + (y-1)^2 = 1 x 2 + ( y − 1 ) 2 = 1 .
解答
解法一:極座標變換與區域對稱法
思路
展開
本題求 ∬ R x 2 + y 2 d A \iint_R \sqrt{x^2+y^2} \,\mathrm{d}A ∬ R x 2 + y 2 d A 的值。
由於邊界是圓且被積函數為 x 2 + y 2 = r \sqrt{x^2+y^2} = r x 2 + y 2 = r ,最適合使用極座標變換 。
第一步:確定極座標下的邊界方程式 :
原點中心、半徑 2 的上半圓: r = 2 r = 2 r = 2 且 θ ∈ [ 0 , π ] \theta \in [0, \pi] θ ∈ [ 0 , π ] 。
圓 x 2 + ( y − 1 ) 2 = 1 ⟹ x 2 + y 2 − 2 y = 0 ⟹ r 2 − 2 r sin θ = 0 ⟹ r = 2 sin θ x^2 + (y-1)^2 = 1 \implies x^2 + y^2 - 2y = 0 \implies r^2 - 2r\sin\theta = 0 \implies r = 2\sin\theta x 2 + ( y − 1 ) 2 = 1 ⟹ x 2 + y 2 − 2 y = 0 ⟹ r 2 − 2 r sin θ = 0 ⟹ r = 2 sin θ 。
第二步:描述積分區域 R R R :
區域 R R R 位於大圓 r = 2 r = 2 r = 2 內部且在小圓 r = 2 sin θ r = 2\sin\theta r = 2 sin θ 外部。
因此,對於每個確定的角度 θ ∈ [ 0 , π ] \theta \in [0, \pi] θ ∈ [ 0 , π ] , r r r 的範圍是 2 sin θ ≤ r ≤ 2 2\sin\theta \le r \le 2 2 sin θ ≤ r ≤ 2 。
第三步:利用 y y y 軸對稱性簡化計算 :
被積函數 x 2 + y 2 \sqrt{x^2+y^2} x 2 + y 2 與區域 R R R 皆對稱於 y y y 軸(即對稱於 θ = π / 2 \theta = \pi/2 θ = π /2 )。
故 I = 2 ∫ 0 π / 2 ∫ 2 sin θ 2 r ⋅ r d r d t h e t a I = 2 \int_0^{\pi/2} \int_{2\sin\theta}^2 r \cdot r \,\mathrm{d}r\mathrm{d}theta I = 2 ∫ 0 π /2 ∫ 2 s i n θ 2 r ⋅ r d r d t h e t a 。
第四步:積分求解 :
內層積分: ∫ 2 sin θ 2 r 2 d r = [ r 3 3 ] 2 sin θ 2 = 1 3 ( 8 − 8 sin 3 θ ) \int_{2\sin\theta}^2 r^2 \,\mathrm{d}r = \left[ \frac{r^3}{3} \right]_{2\sin\theta}^2 = \frac{1}{3}(8 - 8\sin^3\theta) ∫ 2 s i n θ 2 r 2 d r = [ 3 r 3 ] 2 s i n θ 2 = 3 1 ( 8 − 8 sin 3 θ ) 。
外層積分: 16 3 ∫ 0 π / 2 ( 1 − sin 3 θ ) d θ \frac{16}{3} \int_0^{\pi/2} (1 - \sin^3\theta) \,\mathrm{d}\theta 3 16 ∫ 0 π /2 ( 1 − sin 3 θ ) d θ 。
利用 Wallis 積分公式: ∫ 0 π / 2 sin 3 θ d θ = 2 3 \int_0^{\pi/2} \sin^3\theta \,\mathrm{d}\theta = \frac{2}{3} ∫ 0 π /2 sin 3 θ d θ = 3 2 。
最終結果: 16 3 ( π 2 − 2 3 ) = 8 π 3 − 32 9 \frac{16}{3} \left( \frac{\pi}{2} - \frac{2}{3} \right) = \frac{8\pi}{3} - \frac{32}{9} 3 16 ( 2 π − 3 2 ) = 3 8 π − 9 32 。
答題過程
展開
給定二重積分為:
I = ∬ R x 2 + y 2 d A I = \iint_R \sqrt{x^2 + y^2} \,\mathrm{d}A I = ∬ R x 2 + y 2 d A
我們使用極座標變換(Polar Coordinates):
x = r cos θ , y = r sin θ , d A = r d r d θ , x 2 + y 2 = r x = r \cos\theta, \quad y = r \sin\theta, \quad \mathrm{d}A = r\,\mathrm{d}r\mathrm{d}\theta, \quad \sqrt{x^2 + y^2} = r x = r cos θ , y = r sin θ , d A = r d r d θ , x 2 + y 2 = r
1. 確定極座標下的積分區域 R R R
上半圓 x 2 + y 2 ≤ 4 x^2 + y^2 \le 4 x 2 + y 2 ≤ 4 (y ≥ 0 y \ge 0 y ≥ 0 ):在極座標中為 r ≤ 2 r \le 2 r ≤ 2 且 θ ∈ [ 0 , π ] \theta \in [0, \pi] θ ∈ [ 0 , π ] 。
圓 x 2 + ( y − 1 ) 2 = 1 x^2 + (y-1)^2 = 1 x 2 + ( y − 1 ) 2 = 1 的邊界方程式為:
x 2 + y 2 − 2 y = 0 ⟹ r 2 − 2 r sin θ = 0 ⟹ r = 2 sin θ x^2 + y^2 - 2y = 0 \implies r^2 - 2r\sin\theta = 0 \implies r = 2\sin\theta x 2 + y 2 − 2 y = 0 ⟹ r 2 − 2 r sin θ = 0 ⟹ r = 2 sin θ
區域 R R R 是在上半圓內部,且在小圓外部。因此極座標的範圍為:
0 ≤ θ ≤ π , 2 sin θ ≤ r ≤ 2 0 \le \theta \le \pi, \quad 2\sin\theta \le r \le 2 0 ≤ θ ≤ π , 2 sin θ ≤ r ≤ 2
2. 利用對稱性簡化計算
因為區域 R R R 與被積函數 r r r 關於 y y y 軸(即 θ = π 2 \theta = \frac{\pi}{2} θ = 2 π )對稱,我們只計算第一象限的半邊區域(θ ∈ [ 0 , π 2 ] \theta \in [0, \frac{\pi}{2}] θ ∈ [ 0 , 2 π ] )再乘以 2:
I = 2 ∫ 0 π 2 ∫ 2 sin θ 2 r ⋅ ( r d r ) d θ = 2 ∫ 0 π 2 ∫ 2 sin θ 2 r 2 d r d θ I = 2 \int_0^{\frac{\pi}{2}} \int_{2\sin\theta}^2 r \cdot (r\,\mathrm{d}r) \mathrm{d}\theta = 2 \int_0^{\frac{\pi}{2}} \int_{2\sin\theta}^2 r^2 \,\mathrm{d}r\mathrm{d}\theta I = 2 ∫ 0 2 π ∫ 2 s i n θ 2 r ⋅ ( r d r ) d θ = 2 ∫ 0 2 π ∫ 2 s i n θ 2 r 2 d r d θ
3. 計算累次積分
先計算內層關於 r r r 的積分:
∫ 2 sin θ 2 r 2 d r = [ r 3 3 ] 2 sin θ 2 = 8 3 − 8 sin 3 θ 3 = 8 3 ( 1 − sin 3 θ ) \int_{2\sin\theta}^2 r^2 \,\mathrm{d}r = \left[ \frac{r^3}{3} \right]_{2\sin\theta}^2 = \frac{8}{3} - \frac{8\sin^3\theta}{3} = \frac{8}{3}(1 - \sin^3\theta) ∫ 2 s i n θ 2 r 2 d r = [ 3 r 3 ] 2 s i n θ 2 = 3 8 − 3 8 sin 3 θ = 3 8 ( 1 − sin 3 θ )
代回外層關於 θ \theta θ 的積分:
I = 2 ∫ 0 π 2 8 3 ( 1 − sin 3 θ ) d θ = 16 3 ( ∫ 0 π 2 1 d θ − ∫ 0 π 2 sin 3 θ d θ ) I = 2 \int_0^{\frac{\pi}{2}} \frac{8}{3}(1 - \sin^3\theta) \,\mathrm{d}\theta = \frac{16}{3} \left( \int_0^{\frac{\pi}{2}} 1\,\mathrm{d}\theta - \int_0^{\frac{\pi}{2}} \sin^3\theta \,\mathrm{d}\theta \right) I = 2 ∫ 0 2 π 3 8 ( 1 − sin 3 θ ) d θ = 3 16 ( ∫ 0 2 π 1 d θ − ∫ 0 2 π sin 3 θ d θ )
第一項積分為:
∫ 0 π 2 1 d θ = π 2 \int_0^{\frac{\pi}{2}} 1\,\mathrm{d}\theta = \frac{\pi}{2} ∫ 0 2 π 1 d θ = 2 π
第二項我們可以使用 Wallis 積分公式,或者直接展開 sin 3 θ = sin θ ( 1 − cos 2 θ ) \sin^3\theta = \sin\theta(1 - \cos^2\theta) sin 3 θ = sin θ ( 1 − cos 2 θ ) 計算:
∫ 0 π 2 sin 3 θ d θ = ∫ 0 π 2 ( 1 − cos 2 θ ) sin θ d θ \int_0^{\frac{\pi}{2}} \sin^3\theta \,\mathrm{d}\theta = \int_0^{\frac{\pi}{2}} (1 - \cos^2\theta)\sin\theta \,\mathrm{d}\theta ∫ 0 2 π sin 3 θ d θ = ∫ 0 2 π ( 1 − cos 2 θ ) sin θ d θ
令 u = cos θ ⟹ d u = − sin θ d θ u = \cos\theta \implies \mathrm{d}u = -\sin\theta\,\mathrm{d}\theta u = cos θ ⟹ d u = − sin θ d θ :
= ∫ 0 1 ( 1 − u 2 ) d u = [ u − u 3 3 ] 0 1 = 1 − 1 3 = 2 3 = \int_0^1 (1 - u^2)\,\mathrm{d}u = \left[ u - \frac{u^3}{3} \right]_0^1 = 1 - \frac{1}{3} = \frac{2}{3} = ∫ 0 1 ( 1 − u 2 ) d u = [ u − 3 u 3 ] 0 1 = 1 − 3 1 = 3 2
代回 I I I 的表達式:
I = 16 3 ( π 2 − 2 3 ) = 8 π 3 − 32 9 I = \frac{16}{3} \left( \frac{\pi}{2} - \frac{2}{3} \right) = \frac{8\pi}{3} - \frac{32}{9} I = 3 16 ( 2 π − 3 2 ) = 3 8 π − 9 32
結論:
7. 填入 8 π 3 − 32 9 \displaystyle \frac{8\pi}{3} - \frac{32}{9} 3 8 π − 9 32 。