Skip to content
CalcGospel 微積分福音
返回

112 台聯大微積分(A3/A4/A6) 第 5 題

考題 / 轉學考微積分 / 台聯大 / 微積分A3/A4/A6

112學年度 · 112微積分A3/A4/A6 · 第 5 題

題目

Problem

一、填充題:共 8 題,每題 8 分,共 64 分。

  1. Find the derivative of f(x,y,z)=xyzf(x, y, z) = xyz in the direction of the velocity vector of the helix r(t)=(cos3t)i+(sin3t)j+3tk\mathbf{r}(t) = (\cos 3t)\mathbf{i} + (\sin 3t)\mathbf{j} + 3t\mathbf{k} at t=π/3t = \pi/3.

解答

解法一:梯度與單位方向向量點積法

思路

展開
  1. 本題要求三元函數 f(x,y,z)=xyzf(x,y,z) = xyz 在點 t=π/3t=\pi/3 沿著空間曲線(螺旋線)速度方向的方向導數。
  2. 方向導數計算公式Duf(P)=f(P)uD_{\mathbf{u}} f(P) = \nabla f(P) \cdot \mathbf{u} 其中 u\mathbf{u} 為給定方向的單位向量
  3. 第一步:求出點 PP 的座標: 將 t=π/3t = \pi/3 代入曲線方程式 r(t)\mathbf{r}(t)
    • x=cos(3π3)=cosπ=1x = \cos(3 \cdot \frac{\pi}{3}) = \cos\pi = -1
    • y=sin(3π3)=sinπ=0y = \sin(3 \cdot \frac{\pi}{3}) = \sin\pi = 0
    • z=3π3=πz = 3 \cdot \frac{\pi}{3} = \pi 因此切點為 P=(1,0,π)P = (-1, 0, \pi)
  4. 第二步:求出該點處的速度向量(切向量)與單位方向向量 u\mathbf{u}: 速度向量 v(t)=r(t)=3sin(3t)i+3cos(3t)j+3k\mathbf{v}(t) = \mathbf{r}'(t) = -3\sin(3t)\mathbf{i} + 3\cos(3t)\mathbf{j} + 3\mathbf{k}。 代入 t=π/3t = \pi/3v(π/3)=3sin(π)i+3cos(π)j+3k=3j+3k\mathbf{v}(\pi/3) = -3\sin(\pi)\mathbf{i} + 3\cos(\pi)\mathbf{j} + 3\mathbf{k} = -3\mathbf{j} + 3\mathbf{k} 其長度為 v=02+(3)2+32=32|\mathbf{v}| = \sqrt{0^2 + (-3)^2 + 3^2} = 3\sqrt{2}。 單位方向向量: u=vv=3j+3k32=0,12,12\mathbf{u} = \frac{\mathbf{v}}{|\mathbf{v}|} = \frac{-3\mathbf{j} + 3\mathbf{k}}{3\sqrt{2}} = \langle 0, -\frac{1}{\sqrt{2}}, \frac{1}{\sqrt{2}} \rangle
  5. 第三步:計算 PP 點的梯度 f(P)\nabla f(P)f=fx,fy,fz=yz,xz,xy\nabla f = \langle f_x, f_y, f_z \rangle = \langle yz, xz, xy \rangle 代入 P=(1,0,π)P = (-1, 0, \pi)f(P)=0,π,0\nabla f(P) = \langle 0, -\pi, 0 \rangle
  6. 第四步:進行點積計算Duf(P)=f(P)u=0,π,00,12,12=π2D_{\mathbf{u}} f(P) = \nabla f(P) \cdot \mathbf{u} = \langle 0, -\pi, 0 \rangle \cdot \langle 0, -\frac{1}{\sqrt{2}}, \frac{1}{\sqrt{2}} \rangle = \frac{\pi}{\sqrt{2}}

答題過程

展開

1. 求出 t=π/3t = \pi/3 時的切點 PP

t=π3t = \frac{\pi}{3} 代入螺旋線方程式 r(t)=(cos3t)i+(sin3t)j+3tk\mathbf{r}(t) = (\cos 3t)\mathbf{i} + (\sin 3t)\mathbf{j} + 3t\mathbf{k}

r(π3)=cos(π)i+sin(π)j+3(π3)k=1i+0j+πk\mathbf{r}\left(\frac{\pi}{3}\right) = \cos(\pi)\mathbf{i} + \sin(\pi)\mathbf{j} + 3\left(\frac{\pi}{3}\right)\mathbf{k} = -1\mathbf{i} + 0\mathbf{j} + \pi\mathbf{k}

因此,點的直角座標為:

P=(1,0,π)P = (-1, 0, \pi)

2. 求出該點處的單位方向向量 u\mathbf{u}

速度向量為位置向量的導數:

v(t)=r(t)=3sin(3t)i+3cos(3t)j+3k\mathbf{v}(t) = \mathbf{r}'(t) = -3\sin(3t)\mathbf{i} + 3\cos(3t)\mathbf{j} + 3\mathbf{k}

代入 t=π3t = \frac{\pi}{3}

v(π3)=3sin(π)i+3cos(π)j+3k=0i3j+3k=0,3,3\mathbf{v}\left(\frac{\pi}{3}\right) = -3\sin(\pi)\mathbf{i} + 3\cos(\pi)\mathbf{j} + 3\mathbf{k} = 0\mathbf{i} - 3\mathbf{j} + 3\mathbf{k} = \langle 0, -3, 3 \rangle

速度向量的模長為:

v(π3)=02+(3)2+32=18=32\left| \mathbf{v}\left(\frac{\pi}{3}\right) \right| = \sqrt{0^2 + (-3)^2 + 3^2} = \sqrt{18} = 3\sqrt{2}

因此,該方向的單位方向向量 u\mathbf{u} 為:

u=vv=0,3,332=0,12,12\mathbf{u} = \frac{\mathbf{v}}{|\mathbf{v}|} = \frac{\langle 0, -3, 3 \rangle}{3\sqrt{2}} = \langle 0, -\frac{1}{\sqrt{2}}, \frac{1}{\sqrt{2}} \rangle

3. 計算 PP 點的梯度 f(P)\nabla f(P)

目標函數為 f(x,y,z)=xyzf(x, y, z) = xyz。其梯度為:

f(x,y,z)=yz, xz, xy\nabla f(x, y, z) = \langle yz, \ xz, \ xy \rangle

代入點 P=(1,0,π)P = (-1, 0, \pi)

f(P)=(0)(π), (1)(π), (1)(0)=0,π,0\nabla f(P) = \langle (0)(\pi), \ (-1)(\pi), \ (-1)(0) \rangle = \langle 0, -\pi, 0 \rangle

4. 計算方向導數

函數 ff 在點 PP 沿著 u\mathbf{u} 方向的方向導數為:

Duf(P)=f(P)u=0,π,00,12,12D_{\mathbf{u}}f(P) = \nabla f(P) \cdot \mathbf{u} = \langle 0, -\pi, 0 \rangle \cdot \langle 0, -\frac{1}{\sqrt{2}}, \frac{1}{\sqrt{2}} \rangle =00+(π)(12)+012=π2= 0 \cdot 0 + (-\pi) \cdot \left( -\frac{1}{\sqrt{2}} \right) + 0 \cdot \frac{1}{\sqrt{2}} = \frac{\pi}{\sqrt{2}}

結論: 5. 填入 π2\displaystyle \frac{\pi}{\sqrt{2}} (亦可寫為 2π2\frac{\sqrt{2}\pi}{2})。