Skip to content
CalcGospel 微積分福音
返回

112 台綜大微積分(A) 第 8 題

考題 / 轉學考微積分 / 台綜大 / 微積分A

112學年度 · 112微積分A · 第 8 題

題目

Problem

8. Evaluate the integral

01/23y1y2x2ydxdy.(10%)\int_0^{1/2} \int_{\sqrt{3}y}^{\sqrt{1 - y^2}} x^2 y \,\mathrm{d}x\mathrm{d}y \,. \quad (10\%)

解答

解法一(推薦:極座標變換法)

思路

展開
  1. 本題要求計算二重積分 01/23y1y2x2ydxdy\int_0^{1/2} \int_{\sqrt{3}y}^{\sqrt{1-y^2}} x^2 y \,\mathrm{d}x\mathrm{d}y
  2. 觀察積分邊界:
    • 外層: 0y1/20 \le y \le 1/2
    • 內層: 3yx1y2\sqrt{3}y \le x \le \sqrt{1-y^2}
  3. 邊界曲線分別為:
    • x=1y2    x2+y2=1x = \sqrt{1-y^2} \implies x^2 + y^2 = 1(單位圓在第一卦限的弧段)。
    • x = \sqrt{3}y \implies y = rac{1}{\sqrt{3}}x(斜率為 rac{1}{\sqrt{3}},對應極角 heta=π/6 heta = \pi/6 的射線)。
    • y=0    heta=0y = 0 \implies heta = 0
  4. 兩曲線交點:由 x2+y2=1x^2 + y^2 = 1x=3yx = \sqrt{3}y 聯立,得 3y2+y2=1    4y2=1    y=1/23y^2 + y^2 = 1 \implies 4y^2 = 1 \implies y = 1/2,與積分上限完美吻合。
  5. 極座標轉換:
    • 0hetaπ/60 \le heta \le \pi/6
    • 0r10 \le r \le 1
    • 被積函數 x2y=(rcosheta)2(rsinheta)=r3cos2hetasinhetax^2 y = (r\cos heta)^2 (r\sin heta) = r^3 \cos^2 heta\sin heta
    • 面積微元 dxdy=rdrdheta\mathrm{d}x\mathrm{d}y = r\,\mathrm{d}r\mathrm{d} heta
  6. 使用極座標進行積分,計算過程將遠比直角座標拆項來得簡單。

答題過程

展開

我們首先分析直角座標下的積分區域 DD

D = \left\{ (x, y) \mid 0 \le y \le rac{1}{2}, \ \sqrt{3}y \le x \le \sqrt{1 - y^2} ight\}

區域的右邊界為圓弧 x=1y2    x2+y2=1x = \sqrt{1 - y^2} \implies x^2 + y^2 = 1,左邊界為直線 x = \sqrt{3}y \implies y = rac{1}{\sqrt{3}}x,下邊界為 y=0y = 0。 兩邊界曲線的交點為:

(\sqrt{3}y)^2 + y^2 = 1 \implies 4y^2 = 1 \implies y = rac{1}{2} \quad ( ext{因為 } y \ge 0)

對應的 xx 座標為 x = rac{\sqrt{3}}{2}

我們引入極座標變換:

x=rcosheta,y=rsinheta,dxdy=rdrdhetax = r\cos heta, \quad y = r\sin heta, \quad \mathrm{d}x\mathrm{d}y = r\,\mathrm{d}r\mathrm{d} heta
  • 圓邊界 x2+y2=1    r=1x^2 + y^2 = 1 \implies r = 1
  • 直線邊界 y = rac{1}{\sqrt{3}}x \implies an heta = rac{1}{\sqrt{3}} \implies heta = rac{\pi}{6}
  • 下邊界 y=0    heta=0y = 0 \implies heta = 0

因此,在極座標下,積分區域可簡單表示為:

0 \le heta \le rac{\pi}{6}, \quad 0 \le r \le 1

被積函數轉為極座標形式:

x2y=(rcosheta)2(rsinheta)=r3cos2hetasinhetax^2 y = (r\cos heta)^2(r\sin heta) = r^3 \cos^2 heta\sin heta

代入二重積分:

egin{align*} I =&\, \int_0^{ rac{\pi}{6}} \int_0^1 (r^3 \cos^2 heta\sin heta) \cdot r \,\mathrm{d}r\mathrm{d} heta \[4mm] =&\, \left( \int_0^1 r^4 \,\mathrm{d}r ight) \left( \int_0^{ rac{\pi}{6}} \cos^2 heta\sin heta \,\mathrm{d} heta ight) \[4mm] =&\, \left[ rac{1}{5}r^5 ight]_0^1 \cdot \left[ - rac{1}{3}\cos^3 heta ight]_0^{ rac{\pi}{6}} \[4mm] =&\, rac{1}{5} \cdot \left( - rac{1}{3} ight) \left( \cos^3\left( rac{\pi}{6} ight) - \cos^3(0) ight) \[4mm] =&\, - rac{1}{15} \left( \left( rac{\sqrt{3}}{2} ight)^3 - 1^3 ight) \[4mm] =&\, - rac{1}{15} \left( rac{3\sqrt{3}}{8} - 1 ight) \[4mm] =&\, rac{1}{15} - rac{\sqrt{3}}{40} \,. \end{align*}

解法二(直角座標直接積分)

思路

展開

直接對直角座標進行累次積分:先對 xx 積分,再對 yy 積分。雖然有根式,但因為被積函數包含 x2yx^2 y,對 xx 積分後會出現 x3x^3,這使得代入上限 1y2\sqrt{1-y^2} 後能通過代換法輕易求解。

答題過程

展開

直接進行累次積分:

egin{align*} I =&\, \int_0^{1/2} y \left( \int_{\sqrt{3}y}^{\sqrt{1 - y^2}} x^2 \,\mathrm{d}x ight) \mathrm{d}y \[4mm] =&\, \int_0^{1/2} y \left[ rac{1}{3}x^3 ight]_{\sqrt{3}y}^{\sqrt{1-y^2}} \mathrm{d}y \[4mm] =&\, rac{1}{3} \int_0^{1/2} y \left( (1-y^2)^{3/2} - 3\sqrt{3}y^3 ight) \mathrm{d}y \[4mm] =&\, rac{1}{3} \int_0^{1/2} y(1-y^2)^{3/2} \,\mathrm{d}y - \sqrt{3} \int_0^{1/2} y^4 \,\mathrm{d}y \end{align*}

分項計算:

  1. 對於第一項 01/2y(1y2)3/2dy\int_0^{1/2} y(1-y^2)^{3/2}\,\mathrm{d}y,令 u=1y2    du=2ydyu = 1-y^2 \implies \mathrm{d}u = -2y\,\mathrm{d}y\int_1^{3/4} u^{3/2} \left(- rac{1}{2}

ight)\mathrm{d}u = rac{1}{2} \int_{3/4}^1 u^{3/2} ,\mathrm{d}u = rac{1}{2} \left[ rac{2}{5}u^{5/2} ight]_{3/4}^1 = rac{1}{5} \left( 1 - \left( rac{3}{4} ight)^{5/2} ight) = rac{1}{5} \left( 1 - rac{9\sqrt{3}}{32} ight)

2.對於第二項: 2. 對於第二項:

\sqrt{3} \left[ rac{1}{5}y^5 ight]_0^{1/2} = rac{\sqrt{3}}{5} \cdot rac{1}{32} = rac{\sqrt{3}}{160}

將結果代回原式: 將結果代回原式:

egin{align*} I =&, rac{1}{3} \cdot rac{1}{5} \left( 1 - rac{9\sqrt{3}}{32} ight) - rac{\sqrt{3}}{160} [4mm] =&, rac{1}{15} - rac{3\sqrt{3}}{160} - rac{\sqrt{3}}{160} [4mm] =&, rac{1}{15} - rac{4\sqrt{3}}{160} [4mm] =&, rac{1}{15} - rac{\sqrt{3}}{40} ,. \end{align*}

</details> </details>