Skip to content
CalcGospel 微積分福音
返回

113 台大微積分(B) 第 8 題

考題 / 轉學考微積分 / 台大 / 微積分(B)

113學年度 · 113微積分(B) · 第 8 題

題目

Problem

3. 續題:

DyxdA=(8),\iint_{D} \frac{y}{x} \,\mathrm{d}A = \underline{\quad(8)\quad} \,,

where DD is the region in the first quadrant bounded by x2+y2=14x^2 + y^2 = \frac{1}{4}, x2+y2=xx^2 + y^2 = x, y=xy = x, and y=0y = 0.

解答

解法一

思路

展開
  1. 本題要求在第一象限區域 DD 上計算二重積分 DyxdA\iint_D \frac{y}{x} \,\mathrm{d}A
  2. 積分區域由以下四條曲線圍成:
    • x2+y2=14x^2+y^2 = \frac{1}{4}:以原點為圓心、半徑為 12\frac{1}{2} 的圓。
    • x2+y2=x    (x12)2+y2=14x^2+y^2 = x \implies \left(x - \frac{1}{2}\right)^2 + y^2 = \frac{1}{4}:以 (12,0)\left(\frac{1}{2}, 0\right) 為圓心、半徑為 12\frac{1}{2} 的圓。
    • y=xy = x:斜率為 11 的直線。
    • y=0y = 0xx 軸。
  3. 第一步:將邊界方程式轉換為極座標
    • x=rcosθ,y=rsinθ,dA=rdrdθx = r\cos\theta, y = r\sin\theta, \mathrm{d}A = r\,\mathrm{d}r\mathrm{d}\theta
    • 直線 y=0    θ=0y=0 \implies \theta = 0,直線 y=x    θ=π4y=x \implies \theta = \frac{\pi}{4}
    • 圓一 x2+y2=14    r=12x^2+y^2 = \frac{1}{4} \implies r = \frac{1}{2}
    • 圓二 x2+y2=x    r2=rcosθ    r=cosθx^2+y^2 = x \implies r^2 = r\cos\theta \implies r = \cos\theta
  4. 第二步:分析極角與極徑範圍
    • θ[0,π4]\theta \in \left[0, \frac{\pi}{4}\right] 範圍內,我們有 cosθcosπ4=120.707>12\cos\theta \ge \cos\frac{\pi}{4} = \frac{1}{\sqrt{2}} \approx 0.707 > \frac{1}{2}
    • 因此,兩圓在第一象限對應射線的截段始終是由內側 r=12r = \frac{1}{2} 到外側 r=cosθr = \cos\theta
    • 積分區域範圍: 0θπ40 \le \theta \le \frac{\pi}{4}12rcosθ\frac{1}{2} \le r \le \cos\theta
  5. 第三步:進行累次積分計算
    • 被積函數 yx=rsinθrcosθ=tanθ\frac{y}{x} = \frac{r\sin\theta}{r\cos\theta} = \tan\theta
    • 積分式: I=0π/41/2cosθtanθrdrdθI = \int_{0}^{\pi/4} \int_{1/2}^{\cos\theta} \tan\theta \cdot r \,\mathrm{d}r\mathrm{d}\theta
    • 依序對 rr 與對 θ\theta 積分即可。

答題過程

展開

第一步:轉換邊界至極座標並分析區域

我們引入極座標變換:

x=rcosθ,y=rsinθ,dA=rdrdθx = r\cos\theta, \quad y = r\sin\theta, \quad \mathrm{d}A = r\,\mathrm{d}r\mathrm{d}\theta

將四條圍成邊界的方程式轉換為極座標形式:

  1. 直線 y=0    θ=0y = 0 \implies \theta = 0
  2. 直線 y=x    θ=π4y = x \implies \theta = \frac{\pi}{4}
  3. 圓一 x2+y2=14    r=12x^2 + y^2 = \frac{1}{4} \implies r = \frac{1}{2}
  4. 圓二 x2+y2=x    r2=rcosθ    r=cosθx^2 + y^2 = x \implies r^2 = r\cos\theta \implies r = \cos\theta

在第一象限的角度範圍 θ[0,π4]\theta \in \left[0,\, \frac{\pi}{4}\right] 內,由於:

cosθcos(π4)=220.707>0.5\cos\theta \ge \cos\left(\frac{\pi}{4}\right) = \frac{\sqrt{2}}{2} \approx 0.707 > 0.5

因此,邊界圓 r=cosθr = \cos\theta 始終位於圓 r=12r = \frac{1}{2} 的外側。極座標的積分範圍為:

0θπ4,12rcosθ0 \le \theta \le \frac{\pi}{4}, \quad \frac{1}{2} \le r \le \cos\theta

第二步:將二重積分代入並求解

將被積函數 yx=tanθ\frac{y}{x} = \tan\theta 以及面積微元代入:

I=0π412cosθtanθrdrdθ=0π4tanθ(12cosθrdr)dθ=0π4tanθ[12r2]12cosθdθ=120π4tanθ(cos2θ14)dθ\begin{align*} I =&\, \int_{0}^{\frac{\pi}{4}} \int_{\frac{1}{2}}^{\cos\theta} \tan\theta \cdot r \,\mathrm{d}r\mathrm{d}\theta \\[4mm] =&\, \int_{0}^{\frac{\pi}{4}} \tan\theta \left( \int_{\frac{1}{2}}^{\cos\theta} r \,\mathrm{d}r \right) \mathrm{d}\theta \\[4mm] =&\, \int_{0}^{\frac{\pi}{4}} \tan\theta \left[ \frac{1}{2} r^2 \right]_{\frac{1}{2}}^{\cos\theta} \mathrm{d}\theta \\[4mm] =&\, \frac{1}{2} \int_{0}^{\frac{\pi}{4}} \tan\theta \left( \cos^2\theta - \frac{1}{4} \right) \mathrm{d}\theta \end{align*}

將被積式展開,利用 tanθ=sinθcosθ\tan\theta = \frac{\sin\theta}{\cos\theta}

I=120π4(sinθcosθcos2θ14tanθ)dθ=120π4(sinθcosθ14tanθ)dθ\begin{align*} I =&\, \frac{1}{2} \int_{0}^{\frac{\pi}{4}} \left( \frac{\sin\theta}{\cos\theta} \cos^2\theta - \frac{1}{4} \tan\theta \right) \mathrm{d}\theta \\[4mm] =&\, \frac{1}{2} \int_{0}^{\frac{\pi}{4}} \left( \sin\theta\cos\theta - \frac{1}{4}\tan\theta \right) \mathrm{d}\theta \end{align*}

對兩項分別求定積分:

  • 第一項: sinθcosθdθ=12sin2θ\displaystyle \int \sin\theta\cos\theta\,\mathrm{d}\theta = \frac{1}{2}\sin^2\theta
  • 第二項: tanθdθ=lnsecθ=lncosθ\displaystyle \int \tan\theta\,\mathrm{d}\theta = \ln|\sec\theta| = -\ln|\cos\theta|

代入上下限 [0,π4][0, \frac{\pi}{4}]

I=12[12sin2θ+14lncosθ]0π4=12((12sin2(π4)+14lncos(π4))(12sin2(0)+14lncos(0)))=12((12(12)2+14ln(12))(0+0))=12(14+14ln(21/2))=12(1418ln2)=2ln216\begin{align*} I =&\, \frac{1}{2} \left[ \frac{1}{2}\sin^2\theta + \frac{1}{4}\ln|\cos\theta| \right]_{0}^{\frac{\pi}{4}} \\[4mm] =&\, \frac{1}{2} \left( \left( \frac{1}{2}\sin^2\left(\frac{\pi}{4}\right) + \frac{1}{4}\ln\left|\cos\left(\frac{\pi}{4}\right)\right| \right) - \left( \frac{1}{2}\sin^2(0) + \frac{1}{4}\ln|\cos(0)| \right) \right) \\[4mm] =&\, \frac{1}{2} \left( \left( \frac{1}{2}\left(\frac{1}{\sqrt{2}}\right)^2 + \frac{1}{4}\ln\left(\frac{1}{\sqrt{2}}\right) \right) - (0 + 0) \right) \\[4mm] =&\, \frac{1}{2} \left( \frac{1}{4} + \frac{1}{4} \ln(2^{-1/2}) \right) \\[4mm] =&\, \frac{1}{2} \left( \frac{1}{4} - \frac{1}{8}\ln 2 \right) = \frac{2 - \ln 2}{16} \end{align*}

結論: (8) 填入 2ln216\displaystyle \frac{2 - \ln 2}{16}