Skip to content
CalcGospel 微積分福音
返回

113 台大微積分(B) 第 10 題

考題 / 轉學考微積分 / 台大 / 微積分(B)

113學年度 · 113微積分(B) · 第 10 題

題目

Problem

4. 續題:

The flux of F\mathbf{F} through SS is (10)\underline{\quad(10)\quad} .

解答

解法一

思路

展開
  1. 本題要求計算向量場 F=xz,yz,z+ey2\mathbf{F} = \langle xz, yz, -z+ey^2 \rangle 穿過前一題定義之曲面 SS 的面積分(通量 Flux)。
  2. 第一步:建立通量公式Flux=SFdS=DF(r(θ,z))(rz×rθ)dzdθ\text{Flux} = \iint_{S} \mathbf{F} \cdot \mathrm{d}\mathbf{S} = \iint_{D} \mathbf{F}(\mathbf{r}(\theta, z)) \cdot \left( \frac{\partial \mathbf{r}}{\partial z} \times \frac{\partial \mathbf{r}}{\partial \theta} \right) \mathrm{d}z\mathrm{d}\theta
    • 參數式為 r(θ,z)=cosθ,sinθ,z\mathbf{r}(\theta, z) = \langle \cos\theta, \sin\theta, z \rangle
    • 計算切向量: rz=0,0,1,rθ=sinθ,cosθ,0\frac{\partial \mathbf{r}}{\partial z} = \langle 0, 0, 1 \rangle, \quad \frac{\partial \mathbf{r}}{\partial \theta} = \langle -\sin\theta, \cos\theta, 0 \rangle
    • 計算向外法向量微元 n^dS\hat{\mathbf{n}}\,\mathrm{d}Srz×rθ=det(ijk001sinθcosθ0)=cosθisinθj— (這是向內的)\frac{\partial \mathbf{r}}{\partial z} \times \frac{\partial \mathbf{r}}{\partial \theta} = \det \begin{pmatrix} \mathbf{i} & \mathbf{j} & \mathbf{k} \\ 0 & 0 & 1 \\ -\sin\theta & \cos\theta & 0 \end{pmatrix} = -\cos\theta \mathbf{i} - \sin\theta \mathbf{j} \quad \text{--- (這是向內的)} 為符合題目要求的外向朝向(outward orientation),我們取其相反數(或調整叉積順序): dS=(rθ×rz)dzdθ=cosθ,sinθ,0dzdθ\mathrm{d}\mathbf{S} = \left( \frac{\partial \mathbf{r}}{\partial \theta} \times \frac{\partial \mathbf{r}}{\partial z} \right) \mathrm{d}z\mathrm{d}\theta = \langle \cos\theta, \sin\theta, 0 \rangle \mathrm{d}z\mathrm{d}\theta
  3. 第二步:將 F\mathbf{F} 與法向量作內積
    • x=cosθ,y=sinθx=\cos\theta, y=\sin\theta 代入 F\mathbf{F}F=zcosθ,zsinθ,z+esin2θ\mathbf{F} = \langle z\cos\theta, z\sin\theta, -z+e\sin^2\theta \rangle
    • 內積: FdS=zcosθ,zsinθ,z+esin2θcosθ,sinθ,0dzdθ\mathbf{F} \cdot \mathrm{d}\mathbf{S} = \langle z\cos\theta, z\sin\theta, -z+e\sin^2\theta \rangle \cdot \langle \cos\theta, \sin\theta, 0 \rangle \mathrm{d}z\mathrm{d}\theta =(zcos2θ+zsin2θ)dzdθ=zdzdθ= (z\cos^2\theta + z\sin^2\theta)\,\mathrm{d}z\mathrm{d}\theta = z\,\mathrm{d}z\mathrm{d}\theta
  4. 第三步:進行二重積分Flux=02π02+cosθzdzdθ=1202π(2+cosθ)2dθ\text{Flux} = \int_{0}^{2\pi} \int_{0}^{2+\cos\theta} z \,\mathrm{d}z\mathrm{d}\theta = \frac{1}{2} \int_{0}^{2\pi} (2+\cos\theta)^2 \,\mathrm{d}\theta 展開並利用三角函數在對稱週期上的定積分快速求值。

答題過程

展開

第一步:求曲面的外向法向量微元

曲面 SS 的參數化表示為:

r(θ,z)=cosθ,sinθ,z\mathbf{r}(\theta, z) = \langle \cos\theta, \sin\theta, z \rangle

偏微分切向量為:

rθ=sinθ,cosθ,0\frac{\partial \mathbf{r}}{\partial \theta} = \langle -\sin\theta, \cos\theta, 0 \rangle rz=0,0,1\frac{\partial \mathbf{r}}{\partial z} = \langle 0, 0, 1 \rangle

曲面的法向量微元為(方向朝外):

dS=(rθ×rz)dzdθ=ijksinθcosθ0001dzdθ=cosθ,sinθ,0dzdθ\mathrm{d}\mathbf{S} = \left( \frac{\partial \mathbf{r}}{\partial \theta} \times \frac{\partial \mathbf{r}}{\partial z} \right) \mathrm{d}z\mathrm{d}\theta = \begin{vmatrix} \mathbf{i} & \mathbf{j} & \mathbf{k} \\ -\sin\theta & \cos\theta & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{vmatrix} \mathrm{d}z\mathrm{d}\theta = \langle \cos\theta, \sin\theta, 0 \rangle \mathrm{d}z\mathrm{d}\theta

第二步:被積函數作內積

我們將參數 x=cosθ,y=sinθx = \cos\theta, y = \sin\theta 代入向量場 F(x,y,z)\mathbf{F}(x,y,z)

F(r(θ,z))=zcosθ,sinθz,z+esin2θ\mathbf{F}(\mathbf{r}(\theta, z)) = \langle z\cos\theta, \sin\theta z, -z + e\sin^2\theta \rangle

計算向量場與法向量微元的內積:

FdS=zcosθ,zsinθ,z+esin2θcosθ,sinθ,0dzdθ=(zcos2θ+zsin2θ+0)dzdθ=z(cos2θ+sin2θ)dzdθ=zdzdθ\begin{align*} \mathbf{F} \cdot \mathrm{d}\mathbf{S} =&\, \langle z\cos\theta, z\sin\theta, -z + e\sin^2\theta \rangle \cdot \langle \cos\theta, \sin\theta, 0 \rangle \mathrm{d}z\mathrm{d}\theta \\[2mm] =&\, \left( z\cos^2\theta + z\sin^2\theta + 0 \right) \mathrm{d}z\mathrm{d}\theta \\[2mm] =&\, z \left( \cos^2\theta + \sin^2\theta \right) \mathrm{d}z\mathrm{d}\theta \\[2mm] =&\, z \,\mathrm{d}z\mathrm{d}\theta \end{align*}

第三步:計算通量積分

根據參數的範圍限制,進行二重積分:

Flux=02π02+cosθzdzdθ=02π[12z2]02+cosθdθ=1202π(2+cosθ)2dθ=1202π(4+4cosθ+cos2θ)dθ\begin{align*} \text{Flux} =&\, \int_{0}^{2\pi} \int_{0}^{2+\cos\theta} z \,\mathrm{d}z\mathrm{d}\theta \\[4mm] =&\, \int_{0}^{2\pi} \left[ \frac{1}{2} z^2 \right]_{0}^{2+\cos\theta} \mathrm{d}\theta \\[4mm] =&\, \frac{1}{2} \int_{0}^{2\pi} (2 + \cos\theta)^2 \,\mathrm{d}\theta \\[4mm] =&\, \frac{1}{2} \int_{0}^{2\pi} \left( 4 + 4\cos\theta + \cos^2\theta \right) \mathrm{d}\theta \end{align*}

我們分別計算各項在週期 [0,2π][0, 2\pi] 上的定積分:

  1. 02π4dθ=8π\displaystyle \int_{0}^{2\pi} 4 \,\mathrm{d}\theta = 8\pi
  2. 02π4cosθdθ=0\displaystyle \int_{0}^{2\pi} 4\cos\theta \,\mathrm{d}\theta = 0
  3. 02πcos2θdθ=02π1+cos2θ2dθ=π\displaystyle \int_{0}^{2\pi} \cos^2\theta \,\mathrm{d}\theta = \int_{0}^{2\pi} \frac{1 + \cos 2\theta}{2} \,\mathrm{d}\theta = \pi

代入結果:

Flux=12(8π+0+π)=9π2\text{Flux} = \frac{1}{2} \left( 8\pi + 0 + \pi \right) = \frac{9\pi}{2}

結論: (10) 填入 9π2\displaystyle \frac{9\pi}{2}